BK leest Ontgroeven van Kees Tillema
Ontgroeven… Je ontdoen van een groef. Maar wat betekent dat precies voor organisaties? Kees Tillema schreef er een boek over. Ontgroeven is een veranderfilosofie die zich richt op het doorbreken van diep ingesleten, disfunctionele gedragspatronen en dogma's in teams en organisaties. In plaats van traditionele, geplande top-down verandertrajecten, pleit ontgroeven voor interventies die teams 'antifragiel' te maken.
Teams vallen snel terug in vaste routines en dit worden groeven:
- Ingesleten gewoontes: Automatische patronen in communicatie en besluitvorming.
- Schijnveiligheid: Het vermijden van de echte spanning onder de oppervlakte.
- De illusie van controle: Het vasthouden aan protocollen en systemen die in de praktijk niet werken.
Als teamcoach faciliteer je volgens Tillema dit proces niet door te sussen, maar door juist de 'ruwe behandeling' toe te laten:
- Start bij de irritatie: Vraag direct naar concrete ergernissen in plaats van abstracte doelen. Spanning legt de echte groef bloot.
- Neem een onomkeerbare stap: Daag het team uit om een besluit te nemen waar ze niet meer van terug kunnen. Dit dwingt tot nieuw gedrag.
- Vergroot de antifragiliteit: Help het team te groeien door onverwachte situaties en volatiliteit te benutten, in plaats van ze te beschermen.
- Werk bottom-up: Laat het team zelf via onderlinge samenwerking oplossingen organiseren voor hun eigen knelpunten.
De kernboodschap van ‘Ontgroeven’ is dat organisaties moeten stoppen met het najagen van schijnveiligheid, controle en voorspelbaarheid. In plaats daarvan moeten ze systemen bouwen die juist beter en sterker worden wanneer er sprake is van stress, wanorde en onverwachte gebeurtenissen. Er is hierbij een belangrijke rol weggelegd voor antifragiliteit; de eigenschap van systemen om juist sterker, beter of veerkrachtiger te worden wanneer ze worden blootgesteld aan stress, schokken, wanorde, fouten en onvoorspelbaarheid. Tillema pleit ervoor om je organisatie zo in te richten dat een onverwachte crisis of een fout op de werkvloer geen fatale schade aanricht, maar het team juist dwingt om te leren, te innoveren en er sterker uit te komen. Disclaimer: ontgroef alleen als het functioneel is!
Dit boek brengt een andere kijk mee op ons vak als team- en organisatiecoach. Waar kunnen wij een organisatie daadwerkelijke helpen te ontgroeven? En waar zijn we alleen gecontracteerd op het helpen oplossen van de effecten van de disfunctionele groef. We kijken graag naar de patronen binnen teams en organisaties, en komen in die zin ook vaak in aanraking met de groeven. We ervaren dat er zowel moed bij ons nodig is om echt te ontgroeven, alsook bij de opdrachtgever.
Voor Breinkorf is dit een interessant uitgangspunt. We worden vaak ingeschakeld als er stress is, maar dragen ook bij aan veerkrachtig worden. En hoe zit het eigenlijk met onze eigen antifragiliteit binnen de organisatie. De vraag die ons veel inzicht heeft gegeven, is ‘wat vind je het meest irritant?’ ‘Wat irriteert jullie in onze organisatie?’ Deze vraag levert vaak de kern van het gedoe op. Om deze vraag zelf te beantwoorden over onze organisatie, was spannend. Na een eerste rondje op irritante werkprocessen, werden de echte irritaties uitgesproken en volgde het echt verbindende en verdiepende gesprek en zetten we samen een eerste stap tot ontgroeven op dat bepaalde thema. We hebben aan den lijve ervaren dat ontgroeven waardevol is. En tegelijkertijd bleef de vraag van ‘en nu dan?’ aanwezig; de drang tot controle was groot: een mooie confrontatie met ontgroeven. Met dank aan Kees Tillema.
Hoe kijk jij naar ontgroeven?
