Herken je dit?
- Besluiten van boven landen niet consistent door de organisatie, omdat middenmanagers ze elk anders vertalen of interpreteren. Én andersom: geluiden van het middenkader komen niet terecht bij de top.
- Er is wrijving of onbegrip tussen de toplaag en de laag daaronder.
- Leidinggevenden zijn meer betrokken bij het onderdeel waaraan ze leiding geven dan bij het team waarvan ze lid zijn of het collectief van de organisatie
- Leiderschap is op papier verdeeld, maar voelt in de praktijk niet gedeeld.
Herken je een van deze signalen, ergens in de organisatie? Dan zit de oplossing zelden bij één team alleen, maar in hoe de lagen samen in verbinding leiding geven.
Wat is collectief leiderschap?
Collectief leiderschap gaat over hoe een groep leiders sámen richting geeft: elkaar aanspreken, verantwoordelijkheid delen voor de gezamenlijke opgave, verantwoordelijkheid nemen voor hun aandeel daarin en gezamenlijk het voorbeeld geven aan de rest van de organisatie.
Onderzoek laat consistent zien dat leiderschap in een organisatie werkt wanneer de lagen goed op elkaar aansluiten en niet als losse eenheden functioneren. (Elliot Jaques, Stratified Systems Theory, 1989). Ook Charan, Drotter & Noel benadrukken met hun Leadership Pineline model (2001) dat wanneer een laag zijn eigen niveau niet goed invult, of niet aansluit op de laag eronder of erboven, de keten breekt.
Uiteindelijk draait het natuurlijk om de mate waarin medewerkers – op elk niveau in de organisatie - de strategische doelen van de organisatie begrijpen én weten welke acties nodig zijn om die doelen te realiseren. Pas wanneer die lijn van directie tot team ononderbroken doorloopt, vertaalt strategie zich daadwerkelijk in resultaat. Zonder die verbinding blijft leiderschap versnipperd: sterke individuele leiders op zichzelf, zonder gezamenlijke impact op de organisatie als geheel ( Boswell, Bingham en Colvin, Line of Sight, 2006).
Wat sterk collectief leiderschap in de praktijk oplevert:
- Lef om elkaar aan te spreken, ook over de grenzen van je eigen team of laag heen.
- Gezamenlijke focus op de strategie, niet alleen op het eigen domein.
- Constructief kritisch zijn naar elkaar, waardoor nieuwe ideeën ontstaan.
- Elkaar in stelling brengen in plaats van elkaar in de weg zitten.
- Besluiten die op elk niveau hetzelfde landen, in plaats van onderweg te verwateren.
- Ieders individueel leiderschap versterken, juist door het samen te doen.
Hoe ziet een programma voor collectief leiderschapsontwikkeling eruit?
Een dergelijk programma is altijd maatwerk. Afhankelijk van waar jullie vraag ligt, bepalen we samen het programma met verschillende onderdelen. Dat kunnen leiderschapsdagen zijn, coaching on the job, intervisie, en/of coaching van sub-teams wanneer daar specifieke vraagstukken spelen. Inspiratiesessies of juist individuele coaching van een bestuurder, directeur of manager zijn ook een mogelijkheid. Gedurende een dergelijk traject zijn we sparringpartner en spiegel voor leidinggevenden op elk niveau.
|
Voorbeeld uit de praktijk Voor een organisatie in de zorg hebben we een programma voor het leiderschap ontwikkeld met de volgende onderdelen:
|
Onze aanpak
- Inzicht verkrijgen en plan ontwikkelen
Na het verkennende intakegesprek over de opdracht, en over waar in de organisatie de vraag precies zit maken we een eerste aanzet voor een programma. Daarvoor maken we gebruik van achtergrondmateriaal: organogrammen, jaarplannen en spreken we indien mogelijk met een aantal leden van het leidinggevend kader.
Op basis van die eerste contouren van het programma werken we dat gezamenlijk uit. - Uitvoer van het programma op maat
Het programma is een mix van interventies - Evaluatie en borging
Ter afsluiting hebben we een bijeenkomst met het leidinggevend kader om terug te kijken op het traject en aandacht voor de borging van de inzichten en bereikte resultaten.
Gaat jullie vraag niet over het gehele leiderschapscollectief, maar specifiek om de ontwikkeling van een team? Bekijk het uitgewerkte traject ‘Leiderschap en teamwork aan de top’,
Resultaat
- Leiderschap en verantwoordelijkheden voor het geheel worden gedeeld, binnen teams én tussen lagen van de organisatie.
- Leidinggevenden op elk niveau zijn samen een herkenbaar en betrouwbaar voorbeeld voor de rest van de organisatie.
- Er is sprake van een meer eenduidige koers door meer duidelijkheid en richting omdat lagen elkaar versterken.
Veelgestelde vragen
Collectieve leiderschapsontwikkeling gaat over het versterken van de verbindingen van de verschillende leidinggevende lagen van een organisatie: dat kunnen verschillende teams van teamleiders, MT’s en een DT zijn. Hoe worden we gezamenlijk sterker, zodat de organisatie als geheel sterker kan worden? Hoe dragen we ieder een aandeel in de gezamenlijke verantwoordelijkheid, en waar spreken we elkaar op aan, wat kunnen we van elkaar verwachten? Het gaat nadrukkelijk om de versterking van het collectief. Daarbij leren en ontwikkelen de individuele leden in de groep.
Teamontwikkeling voor een MT is een traject waarbij een kleiner team (denk aan 6-9 teamleden) als team wil groeien en een stap in zijn ontwikkeling wil maken.
Ja, dat gebeurt regelmatig: soms apart, soms gezamenlijk aan tafel, afhankelijk van wat nodig is voor het gewenste resultaat.
Dat hangt af van de gekozen vorm en het aantal betrokken lagen. Samen maken we een realistische inschatting.
Zeker. In onze praktijk zien we dat dat vaak de aanleiding is om te starten. In de intakefase besteden we hier ook aandacht aan of dat in jullie geval aan de orde is.
Gerelateerd
- Gaat het toch specifiek om een managementteam of directieteam? Link naar het traject ‘Leiderschap en teamwork aan de top’.
- Link naar Cultuuronderzoek: ‘Weet je nog niet precies waar het tussen lagen wringt? Een cultuuronderzoek legt dat bloot.’
- Wil je liever werken aan je eigen vaardigheden als leidinggevende? Lees hier meer over de mogelijkheden.
